U bent hier: Parochie / Kerken / Maria van Jessekerk / Belangrijke momenten in het leven
Laatst gewijzigd: 08-12-2013

Overlijden en rouw

Bij overlijden bespreekt in eerste instantie de begrafenisondernemer met de nabestaanden de regeling van de uitvaart. Deze zal dan ook contact opnemen met de desbetreffende kerk en een contactadres doorgeven. De pastor of iemand anders van de parochie maakt dan zo spoedig mogelijk een afspraak met de familie om de inhoud en vormgeving van de kerkelijke viering te bespreken.

Voor het ritueel bij de uitvaart zijn er verschillende mogelijkheden, afhankelijk van de situatie en de wensen:

  • Een uitvaartdienst in de kerk voorafgaand aan de begrafenis of de crematie. Omdat het aantal beschikbare priesters beperkt is, behoort een eucharistieviering niet altijd tot de mogelijkheden. De uitvaartdienst zal dan een woord- en communieviering zijn. Bij beide vieringen is altijd een koor aanwezig om de zang te verzorgen.
  • De begeleiding bij de begrafenis op het kerkhof of bij de crematie kan door de dienstdoende pastor gedaan worden, maar ook door iemand van de parochie die daarvoor speciaal is opgeleid.
  • Het is ook mogelijk om alleen een afscheidsviering te houden in de aula van de begraafplaats of het crematorium. Dat zal dan een woord- en gebedsdienst zijn waarbij een pastor of iemand van de parochie voorgaat.

Kiezen voor een kerkelijke uitvaart

Wel of niet kiezen voor een kerkelijke uitvaart? Bij veel katholieken is deze vraag niet aan de orde. Wanneer iemand overlijdt, benaderen de nabestaanden de voorganger in de parochie met de vraag de uitvaart zo goed mogelijk te regelen. Toch verdwijnt meer en meer de vanzelfsprekendheid van de kerkelijke liturgie en neemt de bekendheid ervan af. Daarom is het goed in te gaan op de betekenis van de kerkelijke uitvaart, zodat we weten wat we eigenlijk vieren.

In de Maria van Jessekerk ondersteunt het Maria van Jessekoor deze viering. De uitvaart binnen de katholieke kerk is een Paasviering. Als geloofsgemeenschap vertrouwen we onze dierbare overledene aan God toe. Zonder dat het de pijn rond iemands overlijden kan wegnemen, troosten we elkaar in het vertrouwen dat God, die tijdens ons leven met ons mee is getrokken, ons ook door de dood heen zal vergezellen. Daarbij is de verrezen Heer ons grote voorbeeld: omwille van Zijn dood en verrijzenis mogen wij vertrouwen dat God ook ons zal thuisbrengen. Dit vieren we in de uitvaartliturgie. Het is iets heel kostbaars; daarom wil de Kerk er zorgvuldig mee omgaan. We spreken daarom over uitvaartliturgie en niet over een herinnerings- of afscheidsdienst.

Een kerkelijke uitvaart is zeer rijk aan symboliek: in woord, zang en rituele handelingen. Wanneer de overledene aankomt in de kerk wordt deze besprenkeld met wijwater. Dit verwijst naar het doopsel. Een kruis wordt meegedragen voor de kist. Het kruis is niet alleen het teken van de dood, maar tegelijk ook het overwinningsteken. Christus is immers verrezen uit zijn graf.

Bij de uitvaart kan gekozen worden voor een Nederlands of een Latijns gezongen mis. Bij een Nederlands gezongen mis zingt het koor het intredelied en bij een Latijnse mis het Introïtus ofwel het Requiem.

Requiem aeternam | Requiem aeternam dona eis, Domine. Et lux perpetua luceat eis. Te decet hymnus, Deus, in Sion, Et tibi reddetur votum in Jerusalem Exaudi orationem meam Ad te omnis caro veniet.

Geef hun eeuwige rust, O Heer En laat het eeuwig licht op hen schijnen Voor U moet men zingen in Sion, God, en U in Jerusalem dankoffers brengen. Tot u, die ons bidden aanhoort, komt ieder mens met zijn zonden.

Na gebed horen we lezingen uit de Heilige Schrift die gekozen worden passend bij de overledene. In gebed vraagt de gemeenschap dat de overledene nu bij God mag leven. Bij een eucharistieviering zal na deze zogeheten viering van het Woord, de dienst van het altaar beginnen. Dit is het meest intieme deel van de eucharistieviering. Christus komt in ons midden onder de gedaante van brood en wijn. Wanneer we de Heilige communie ontvangen treden we in gemeenschap met de Verrezen Heer en zijn kerk.

Mocht er geen geestelijke beschikbaar zijn dan zal er een gebeds-of communieviering plaatsvinden, die even persoonlijk als troostrijk is. Familieleden en vrienden spelen vaak een actieve rol bij de voorbereiding en de viering van uitvaartliturgie. Ook kunnen zij hun gevoelens van rouw en herinnering aan de overledene verwoorden en daar concreet uiting aan geven tijdens de dienst.

Voordat we de overledene uitdragen, bidden we, bewieroken en besprenkelen we de overledene met wijwater. We geloven of trachten te geloven dat de overledene in de handen van de levende God is.

Bij het uitdragen van de overledene wordt er door het koor bij een Latijnse mis het In Paradisum gezongen. Ook andere liederen en gezangen kunnen natuurlijk gekozen tijdens de uitvaart worden passend bij de wens van de overledene en de familie.

In Paradisum | In paradisum deducant te angeli; in tuo adventu suscipiant te martyres et perducant te in civitatem sanctam Jerusalem. Chorus angelorum te suscipiat et cum Lazaro, quondam paupere, aeternam habeas requiem.

Mogen de engelen u geleiden naar het paradijs; Dat de martelaren bij uw komst u zullen ontvangen En u binnenleiden in de heilige stad Jeruzalem. Moge het koor van de engelen u ontvangen En moge u met Lazarus, eens een arme, de eeuwige rust ontvangen.

Naar: Kiezen voor een kerkelijke uitvaart van Drs. Hurkmans, bisschop ’s-Hertogenbosch. Martine Bakker, lid Maria van Jessekoor