U bent hier: R.-k. spiritualiteit / Sacramenten / Vormsel
Laatst gewijzigd: 16-07-2009

Vormsel

Vormsel

In de vroege gebruiken van de katholieke kerk heeft men aan de handoplegging een zalving met welriekende olie (chrisma) toegevoegd. Dit deed men om beter de gave van de heilige Geest aan te duiden. Deze zalving verduidelijkt de naam van 'christen', wat 'gezalfde' betekent.

De zalving bestaat nu nog steeds in het sacrament van het vormsel. Het is de bekrachtiging van het doopsel. Meer nog is het vormsel de voltooiing van de gave van de Geest die in het doopsel werd gegeven. Eigenlijk wordt het vormsel nog steeds zo toegediend als in de eerste eeuwen. Iedere gedoopte die nog niet is gevormd, kan het sacrament van het vormsel ontvangen. De bisschop zalft een mens die verstandig genoeg is om zijn eigen keuzes te maken. Het vormsel wordt veelal toegediend aan jonge mensen die als kind zijn gedoopt. Ze kunnen nu zelf verantwoordelijkheid dragen en zelf ‘ja’ zeggen tegen de geloofsgemeenschap waarin zij door het doopsel zijn opgenomen. In het vormsel bevestigt de Heilige Geest het ‘ja-woord’ van de vormeling, geeft kracht om te blijven geloven en de Blijde Boodschap (Evangelie) door te geven.

Vormselviering

Na de lezingen begint de vormselviering met de presentatie van de vormelingen. Zij worden bij hun naam geroepen. Vaak wordt de presentatie ook na de preek gedaan. Na de preek (homilie) van de bisschop of zijn vertegenwoordiger volgt de vernieuwing van de doopbelijdenis door de vormelingen. Vervolgens strekt de bisschop, of zijn vertegenwoordiger, zijn handen over de vormelingen uit en bidt dat hen de gaven van de heilige Geest mogen worden geschonken. Dit wordt de handoplegging genoemd. De kernhandeling van het vormsel is de zalving met chrisma (heilige olie) van de vormeling onder handoplegging. De bisschop of zijn vertegenwoordiger legt zijn hand op het hoofd van de vormeling en tekent hem met chrisma in de vorm van een kruis. Hij zegt: "Ontvang het zegel van de heilige Geest, de gave Gods". Tijdens deze zalving staat de vormeling tussen zijn beide ouders, die ieder een hand op de schouder van hun kind leggen. De viering van het vormsel wordt beëindigd met de voorbede, waarna doorgaans de tafeldienst (eucharistie) volgt.

Wijding van het chrisma

De wijding van het chrisma (de heilige olie) hoort in zeker zin tot het sacrament van het vormsel. Op de avond vóór Witte Donderdag wijdt de bisschop tijdens de chrismamis voor heel zijn bisdom het heilig chrisma. Vertegenwoordigers van elke parochie in het bisdom halen de heilige olie voor hun parochie op en brengen deze in de Paaswake de geloofsgemeenschap binnen. Net als het doopsel is het vormsel een eenmalig, onuitwisbaar teken. Het sacrament kan maar eenmaal worden ontvangen.