U bent hier: R.-k. spiritualiteit / Kerkelijk jaar / Pinksteren
Laatst gewijzigd: 28-08-2009

Pinksteren

Op de 50e dag na Pasen is het Pinksteren: het feest van de Heilige Geest, de plaatsvervanger van Jezus Christus. Op wat later de Eerste Pinksterdag is gaan heten gebeurde volgens het Bijbelverhaal het volgende. Leerlingen van Jezus en zijn moeder waren in een huis bijeen toen er zich binnen plotsklaps het geluid van een grote windvlaag voordeed en er een soort vlammen verschenen die zich boven de hoofden van de aanwezigen verspreidden - beter bekend als 'vurige tongen'. De gelovigen werden met de Heilige Geest vervuld en begonnen buiten het huis op luide toon het evangelie in allerlei vreemde talen te verkondigen met als gevolg dat er een grote massa mensen afkomstig uit allerlei windstreken op hen afkwam. De apostel Petrus nam vervolgens het woord en hield een lange toespraak waarna er ongeveer drieduizend mensen zich bij hen aansloten.

Pinksteren wortelt in het joodse Wekenfeest (Sjavoeot). Oorspronkelijk was het een dankfeest voor de binnengehaalde oogst. In de 2de eeuw n. Chr. kwam in het Jodendom de nadruk te liggen op het herdenken van het verbond tussen God en Israël, de gebeurtenis bij de Sinaï, toen God aan Mozes de wet gaf. De christenen namen deze feestdag over om de nederdaling van de Heilige Geest over de apostelen te gedenken omdat zij een parallel zagen: met Pinksteren is het de Geest van Christus die de wet vernieuwt en die de eerste christenen (voortkomend uit joden en niet-joden) verenigt tot een nieuw volk van God.

Omdat het joodse Wekenfeest de vijftigste dag was, noemde men het in het Grieks ook Pentekostè, wat 'vijftig' betekent. Het woord Pinksteren is hiervan afgeleid. De Griekse woorden haemera pentaekostae betekenen de 'vijftigste dag'. Deze aanduiding raakte in het jodendom ingeburgerd voor het Wekenfeest. Het feest werd ook door andere termen aangeduid zoals Adventus Spiritus Sancti in het Latijn.

Afsluiting van de Paastijd

Pinksteren is één van de belangrijkste christelijke feestdagen. Met Pinksteren wordt de paastijd afgesloten. Wat begon met de paasnacht, eindigt op pinksterdag. De paastijd, zogeheten omdat Pasen, Hemelvaart en Pinksteren één heilsgebeuren vormen, neemt hier dus een einde. Op maandag na Pinksteren begint de zogenaamde groene tijd, dat wil zeggen de gewone zondagen door het jaar. In deze periode wordt er een nieuwe weg ingeslagen, geïnspireerd door de Heilige Geest. Er ontstaat een nieuwe orde. Daarom wordt de Paaskaars (de nieuwe Paaskaars is in de Paasnacht de kerk binnengedragen) met Pinksteren aan het eind van de viering uitgeblazen. Vanaf nu dragen de gelovigen het vuur van de Heilige Geest in hun hart mee en hebben zij als opdracht dit uit te dragen onder de volkeren op aarde. In feite ontstond het Pinksterfeest uit een heidens meifeest, waarbij aan de vruchtbaarheid op het land gedacht werd en waarmee de mensen de zegen der goden over hun oogst wilden afsmeken. De vruchtbaarheid van de materiële oogst werd vertaalt naar de vruchten die de gelovigen in hun leven (hopelijk) voortbrengen. Vruchten van rechtvaardigheid en liefde.

Aan de vrije dagen rond Pinksteren hebben zich in de loop der tijd ook allerlei feesten gehecht die losstaan van de kerkelijke pinksterviering en die buiten worden gevierd. Veel gebruiken zijn verdwenen, andere zijn onder voortdurende verandering blijven bestaan (zoals pinkstervuren), of zijn weer in ere hersteld en hebben nieuwe vormen gekregen. Daarnaast zijn er ook steeds nieuwe evenementen bij gekomen. Nieuwe evenementen zijn bijvoorbeeld popconcerten, zoals Pinkpop in Landgraaf. Ook zien we Pinksteren meer terugkomen in diverse kunstwerken en afbeeldingen.