U bent hier: R.-k. spiritualiteit / Sacramenten / Eucharistie
Laatst gewijzigd: 16-07-2009

Eucharistie

Eucharistieviering

Leven en vieren vanuit geloof is in onze geseculariseerde (= verwereldlijkte) tijd niet vanzelfsprekend. Geseculariseerd wil zeggen dat veel mensen in onze tijd vinden dat je uitermate zinvol kunt leven zonder God. Onze tijd stelt vragen bij ‘God’ in onze wereld en stelt de mens centraal. Aan de andere kant kent onze tijd ook de verwondering om de schoonheid van de ondergaande zon, natuurkrachten. En we laten ons inspireren door de grootse ervaring van nieuw leven geboren zien worden, of rituelen rond afscheid van het leven. Daarin hebben we ervaringen van heiligheid, van iets dat ons menselijk bestaan overstijgt. Liturgie zoekt aansluiting bij dit besef: dat de goddelijke wereld alles wat de mensenwereld is, overstijgt. Liturgie, en met name de eucharistie, brengt het Heilige in onze mensenwereld. Niet vanuit de ratio, maar vanuit de ervaring of emotie dat ‘er meer is’.

Het sacrament van de eucharistie staat in het hart van de liturgie van Katholieke Kerk. Het voltooit de sacramenten op basis van wat Jezus van de gelovigen vraagt: "Doe dit om Mij te gedenken". Met deze woorden schonk Jezus zichzelf als brood en wijn aan zijn vrienden weg. “Dit is mijn Lichaam en Bloed”. Wij vieren eucharistie omdat Jezus ons daartoe heeft aangespoord tijdens het laatste avondmaal. Wij gedenken in de eucharistie Zijn Hier ben ik. Wij geven daarmee te kennen dat deze gedachtenis geen vrijblijvende herinnering is, maar de opdracht datgene te doen wat Hij heeft gedaan.

Een eucharistieviering is de gedachtenis aan Pasen, ook wel klein-Pasen genoemd. Het is een sacrament dat men telkens weer mag ontvangen, tot kracht om Zijn weg te gaan.

Eucharistieviering

De Openingsrite heeft tot doel mensen van buiten naar binnen te brengen. Dat we ontvankelijk worden, ruimte maken in onszelf om de ander binnen te laten. Dan worden we van eenlingen die de kerk zijn binnengelopen, Volk van God, een eenheid. Wanneer we samen zingen, bidden en vieren worden we tot gemeenschap. De openingsrite bestaat uit: intocht, begroeting, inleiding en schuldbelijdenis, Kyrie eleison, Gloria (in bepaalde tijden van het kerkelijk jaar) en gebed.

De Dienst van het Woord zegt het al. Het Woord van God staat centraal. In veel parochies wordt één lezing uit het Eerste of Oude Testament en een Evangelie gelezen. Tussen de eerste en tweede lezing (in geval van drie lezingen) wordt een psalm en vóór het Evangelie Alleluia of een ander gezang gezongen. Na het Evangelie volgt de overweging (homilie) en de geloofsbelijdenis. De voorbeden sluiten de woorddienst af.

De Dienst van de Dankzegging bestaat uit drie grote delen: bereiding van de gaven, het eucharistisch gebed en het ter communie gaan. Tot de kern van de dienst van de dankzegging (oftewel eucharistie) behoren brood en wijn, die door de woorden van Christus en de aanroeping van de Heilige Geest het lichaam en bloed van Christus worden. Bij de consecratie tijdens de het eucharistisch gebed spreekt de priester de woorden uit waardoor de gaven van brood en wijn wezenlijk veranderen in het Lichaam en het Bloed van Jezus. Dit is het mysterie van het geloof. De woorden van de consecratie zijn:

NEEMT EN EET HIERVAN, GIJ ALLEN, WANT DIT IS MIJN LICHAAM DAT VOOR U WORDT GEGEVEN.
NEEMT DEZE BEKER EN DRINKT HIER ALLEN UIT, WANT DIT IS DE BEKER VAN HET NIEUWE, ALTIJDDURENDE VERBOND. DIT IS MIJN BLOED, DAT VOOR U EN VOOR ALLE MENSEN WORDT VERGOTEN TOT VERGEVING VAN DE ZONDEN. BLIJFT DIT DOEN OM MIJ TE GEDENKEN.

Het is door de verandering van het brood en de wijn in het Lichaam en Bloed van Christus dat Christus werkelijk tegenwoordig gesteld wordt in dit sacrament. Na het eucharistisch gebed wordt het Onze Vader gebeden in voorbereiding op de communie (=gemeenschap). Opvallende aspecten zijn hier de vredeswens en het breken van het Brood. Na de uitnodiging gaat de geloofsgemeenschap ter communie. Dat wil zeggen dat de gemeenschap het Brood, Hier ben ik, ontvangt. Het slotgebed beëindigt de dienst van de dankzegging.

De Slotriten bereiden de mensen voor de kerk te verlaten, de wereld in te gaan als Mensen van Zijn weg en daar Zijn werk voort te zetten. Na eventuele mededelingen volgen de zegen (een wens dat de mensen zich in hun leven goed mogen ontwikkelen, het vertrouwen dat God daarbij helpt) en wegzending (“ite, missa est” werd er vroeger gezegd). Ga en vervul de opdracht die we als geschapen mensen, als mensen van de Weg gekregen hebben. Ga en dank God, want Hij wijst de weg.

De gehele eucharistie is niet gericht op wat er binnen in de kerk gebeurt, maar op de doorwerking van de eucharistie naar buiten.